Историографические источники каракалпакского сказительского искусства
DOI:
https://doi.org/10.22378/2410-0765.2026-16-3.40-47Ключевые слова:
искусство жырау, «Коркыт Ата», эпоха «Ногайлы», Соппаслы Сыпыра жырау, школа жырауАннотация
В статье исследуются исторические материалы о творческой деятельности легендарной личности «Коркыт Ата», оказавшей заметное влияние на формирование искусства каракалпакских жырау. Рассматривается значение исполнения народных дастанов на кобызе, созданном «Коркыт Ата» для тюркоязычных народов. Описывается вклад таких выдающихся мастеров эпохи «Ногайлы», как Соппаслы Сыпыра жырау, Доспамбет жырау, Асан Кайгы и Жиренше шешен в развитие каракалпакского искусства жырау. Сравнивая исторические периоды развития искусства жырау, автор показывает этапы формирования его школы. В завершении статьи представлена информация о современных мастерах, прославляющих каракалпакское искусство жырау на мировом уровне.
Для цитирования: Aytmuratov J. Historiographical sources of Karakalpak storytelling art. Из истории и культуры народов Среднего Поволжья. 2026. Т. 16, № 3. С. 40–47. https://doi.org/10.22378/2410-0765.2026-16-3.40-47
PUBLISHED SOURCES / ОПУБЛИКОВАННЫЕ ИСТОЧНИКИ
- Қазақ Совет энциклопедиясы. Т. 6. Көз-Қосүйтас / бас. ред. М.Қ. Қаратаев. Алматы: [б. и.], 1975. 640 б.
ЛИТЕРАТУРА
Давкараев Н. Очерки по истории дореволюционной Каракалпакской литературы. Ташкент: Изд. АН УзССР, 1959. 222 с.
Жирмунский В.М. Тюркский героический эпос: избранные труды. Л.: Наука, 1974. 727 с.
Кононов А.Н. Родословная туркмен: сочинение Абу-л-Гази хана Хивинского. М.-Л.: Академия наук СССР, 1958. 193 с.
Адамбаева Т. Предисловие // Жыраў намалары. Нөкис: Қарақалпақстан, 1991. 316 б.
Айымбетов Қ. Халық даналығы. Нөкис: Қарақалпақстан, 1988. 492 б.
Алымов Ә., Адамбаева Т. Атақлы сазгерлер. Нөкис: Қарақалпақстан, 2012. 80 б.
Баҳадырова С. Қарақалпақ қандай халық. Ташкент: Наўрыз, 2017. 256 б.
Даўкараев Н. Революцияға шекемги қарақалпақ әдебияты тарийхының очерклери. Нөкис: Қарақалпақстан, 1961. 208 б.
Досымбетова Т. Жүрекке қәлиплескен талант // San'at. 2011. № 3–4.
Ерманов Е. Жумабай жыраў Базаров. Нөкис: Қарақалпақстан, 2000. 32 б.
Жапаков Н., Мамбетов К., Султанов Қ., Каримов А. Қарақалпақ әдебияты тарийхы. Нөкис: Қарақалпақстан, 1983. 342 б.
Кәримов А. Көрнекли халық шайыры ҳәм жыраўы / Жийен жыраў. Посқан ел. Нөкис: Қарақалпақстан, 1981. 86 б.
Қосбергенов Р. Колониал дәўиринде қарақалпақ халқының мәденияты ҳәм турмысы (1873–1917). Нөкис: Қарақалпақстан, 1970. 112 б.
Мағауин М. Қобыз сарыны. Алматы: Жазўшы, 1968. 156 б.
Мақсетов Қ. Қарақалпақ жыраў бақсылары. Нөкис: Қарақалпақстан, 1983. 208 б.
Палымбетов К. «Қорқыт ата китабы» ҳәм қарақалпақ дәстанлары. Нөкис: Билим, 2010. 128 б.
Сағитов И.Т. Қарақалпақ халқының қаҳарманлық эпосы. Нөкис: Қарақалпақстан, 1986. 352 б.
Библиографические ссылки
Davkaraev N. Essays on the History of Pre-Revolutionary Karakalpak Literature. Tashkent: Academy of Sciences of the Uzbek SSR Publishing House, 1959. 222 p. (In Russian)
Zhirmunsky V.M. The Turkic Heroic Epos. Leningrad: Nauka, 1974. 727 p. (In Russian)
Kononov A.N. The Pedigree of the Turkmen. A Work by Abulgazi, Khan of Khiva. Moscow-Leningrad: USSR Academy of Sciences, 1958. 193 p. (In Russian)
Adambaeva T. Preface to Jıraw Namaları [Songs of the Jıraw]. Nukus: Qaraqalpaqstan, 1991. 316 р. (In Karakalpak)
Ayımbetov Q. Folk Wisdom. Nukus: Qaraqalpaqstan, 1988. 492 p. (In Karakalpak)
Alımov A., Adambaeva T. Famous Composers. Nukus: Qaraqalpaqstan, 2012. 80 p. (In Karakalpak)
Bakhadyrova S. What Kind of People are the Karakalpaks? Tashkent: Navruz, 2017. 256 p. (In Karakalpak)
Daukarayev N. Essays on the History of Pre-Revolutionary Karakalpak Literature. Nukus: Qaraqalpaqstan, 1961. 208 p. (In Karakalpak)
Dosymbetova T. A Talent Forged in the Heart. Saniyat, 2011, no. 3–4, pp. 6–7. (In Karakalpak)
Ermanov E. Zhumabay Zhyrau Bazarov. Nukus: Qaraqalpaqstan, 2000. 32 p. (In Karakalpak)
Zhapakov N., Mambetov K., Sultanov K., Karimov A. History of Karakalpak
Literature. Nukus: Karakalpakstan, 1988. 342 p. (In Karakalpak)
Karimov A. An Outstanding People's Poet and Jıraw. In «Jiyen Jıraw. Posqan el» [The Migrated People]. Nukus: Qaraqalpaqstan, 1981. 86 p. (In Karakalpak)
Kosbergenov R. Culture and Life of the Karakalpak People during the Colonial Period (1873–1917). Nukus: Qaraqalpaqstan, 1970. 112 р. (In Karakalpak)
Magauin M. The Melody of the Kobyz. Almaty: Zhazushy, 1968. 156 p. (In Karakalpak)
Maksetov K. Karakalpak Zhyrau and Bakhshi. Nukus: Qaraqalpaqstan, 1983. 208 р. (In Karakalpak)
Palymbetov К. The Book of «Korkyt Ata» and Karakalpak Dastans. Nukus: Bilim, 2010. 128 p. (In Karakalpak)
Sagitov I.T. The Heroic Epic of the Karakalpak People. Nukus: Qaraqalpaqstan, 1986. 352 p. (In Karakalpak).
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 Айтмуратов Ж.
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Content is available under 